Առաջին օգնության գործողությունների հերթականությունը

Առաջին օգնության հարցերում ճիշտ ընտրությունը սովորաբար որոշվում է ոչ թե ամենատեսանելի վնասվածքով, այլ գործողությունների հերթականությամբ։ Նախ գնահատեք վտանգը, հետո՝ գիտակցությունն ու շնչառությունը, և միայն դրանից հետո անցեք արյունահոսությանը, վերքին, դիրքին կամ այլ հատուկ օգնությանը։

Սկզբում գտեք կյանքի անմիջական վտանգը

Մինչ տուժածին մոտենալը համոզվեք, որ դեպքի վայրը անվտանգ է։ Անգիտակից մարդու դեպքում բացեք շնչուղին և մինչև տասը վայրկյան միաժամանակ հետևեք կրծքավանդակի շարժմանը ու զգացեք արտաշնչած օդը։ Եթե նորմալ շնչառություն կա, կայուն կողքի դիրքը օգնում է շնչուղին բաց պահել։ Եթե կասկածվում է ողնաշարի վնասվածք, անհարկի մի շարժեք մարդուն. դիրքը փոխվում է միայն շնչուղին ապահովելու կամ անմիջական վտանգից հեռացնելու անհրաժեշտությամբ։ Մի քանի տուժածների դեպքում առաջինը գնահատեք նրան, ում գիտակցությունը կամ շնչառությունը վտանգված է, նույնիսկ եթե ուրիշի վնասվածքն ավելի տեսանելի է։

• Արդի օգնության մեջ ուժեղ արյունահոսության առաջնային քայլը վերքի վրա ուղղակի ճնշումն ու ճնշող վիրակապն է։ Կյանքին վտանգող վերջույթի արյունահոսության դեպքում կարող է պետք լինել լարան, որի դրման ժամը գրանցվում է։ Խրված օտար մարմինը չեն հանում, այլ ամրացնում են շրջակա նյութով՝ առանց դրա վրա սեղմելու։
• Փոքր մակերեսային վերքը կարելի է լվանալ մաքուր ջրով ու օճառով, ապա ծածկել։ Վտանգավոր վերքի դեպքում երկար մաքրումը չպետք է հետաձգի արյունահոսության դադարեցումը։
• Այրվածքը մոտ քսան րոպե սառեցնում են հոսող զով ջրով, չեն բացում բշտիկները, չեն պոկում կպած հագուստը և ազատ ծածկում են մաքուր ոչ կպչուն նյութով։
• Ցնցումների ժամանակ հեռացրեք վտանգավոր առարկաները և պաշտպանեք գլուխը, բայց մի զսպեք մարմինը և ոչինչ մի դրեք բերանի մեջ։
• Գիտակից շաքարախտ ունեցող մարդուն, երբ հիպոգլիկեմիան հնարավոր է և ինսուլինի վերջին չափաբաժինը հայտնի չէ, արագ ներծծվող շաքարն ավելի անվտանգ առաջին քայլ է, քան առանց չափման ինսուլին առաջարկելը։

Դիրքն ընտրեք վիճակից, ոչ թե մեկ ընդհանուր բանաձևով։ Սովորական ուշագնացության դեպքում, եթե վնասվածք չկա և շնչառությունը նորմալ է, մարդուն պառկեցնում են ու բարձրացնում ոտքերը։ Շնչահեղձությամբ կամ ասթմայի նոպայով մարդուն կիսանստած դիրքն է օգնում։ Որովայնի վնասվածքի դեպքում ծնկների ծալումը թուլացնում է որովայնի պատը։ Իրական օգնության ժամանակ հնարավոր ողնաշարային վնասվածքը, ոչ նորմալ շնչառությունը կամ անմիջական վտանգը միշտ փոխում են դիրքի ընտրությունը։

Պաշտոնական քննության նրբություններ

• Պաշտոնական քննությունում գլխի վնասվածքի իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ տուժածին կիսապառկած դիրք տալ՝ գլուխն ու իրանը բարձրացնելով։
• Պաշտոնական քննությունում մեծ վերքով վնասված ձեռքի երակային արյունահոսության իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ բարձրացնել ձեռքը և դնել ճնշող վիրակապ։
• Պաշտոնական քննությունում կրծքավանդակի վնասվածքի իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ նստեցնել տուժածին՝ հենելով վնասված կողմի վրա։
• Պաշտոնական քննությունում անգիտակից, բայց շնչող տուժածի իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ շրջել նրան կողքի և գլուխը հետ տանել։
• Պաշտոնական քննությունում ուժեղ արյունահոսության իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ դնել ճնշող վիրակապ և ճնշել զարկերակի սեղման կետը։
• Պաշտոնական քննությունում հանգիստ չափահասի անոթազարկի իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ րոպեում 60–80 զարկ։
• Պաշտոնական քննությունում հանգիստ չափահասի շնչառության իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ րոպեում 12–18 շարժում։
• Պաշտոնական քննությունում որովայնային ներքին արյունահոսության կասկածի իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ պառկեցնել տուժածին և որովայնին սառը թրջոց դնել։
• Պաշտոնական քննությունում աշխատող շարժիչով ավտոտնակում ընկած մարդու իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ լայն բացել դռները, անջատել շարժիչը և հնարավորության դեպքում դուրս բերել տուժածին։
• Պաշտոնական քննությունում տուժածի վրա ընկած էլեկտրական հաղորդալարի իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ հեռացնել հաղորդալարը մեկուսիչ առարկայով։
• Պաշտոնական քննությունում ցածր թափքով մեքենայի՝ առնվազն 1 մ 55 սմ հասակով հետիոտնին բախվելու իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ ստորին վերջույթի և գլխի վնասվածք։
• Պաշտոնական քննությունում ցածր թափքով մեքենայի՝ 3–5 տարեկան երեխային բախվելու իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ կոնքի և կրծքավանդակի վնասվածք։
• Պաշտոնական քննությունում գիտակից տուժածի ողնաշարի վնասվածքի կասկածի իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ պառկեցնել նրան մեջքի վրա՝ կոշտ, հարթ մակերեսին, ապա անհարկի չշարժել։
• Պաշտոնական քննությունում գլխի մազածածկ մասի վերքով գանգուղեղային վնասվածքի իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ ուղղակի ճնշում և սեղմող վիրակապ, գիտակցության կորստի դեպքում՝ կայուն կողքի դիրք, հնարավորության դեպքում՝ սառը գլխին։
• Պաշտոնական քննությունում լարանի պահման տևողության իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ տաք եղանակին առավելագույնը մեկ ժամ, ցուրտ եղանակին՝ կես ժամ։
• Պաշտոնական քննությունում խոշոր զարկերակային արյունահոսության իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ մատներով սեղմել զարկերակը, լարանը դնել վերքից վերև և գրանցել ժամը։
• Պաշտոնական քննությունում առաջին օգնության ժամանակ դեղ տալու իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ արգելվում է։
• Պաշտոնական քննությունում մեքենայի խցիկից տուժածին հանելու իրավիճակի համար ընդունվող պատասխանն է՝ հանել շրջվելու, բռնկվելու, պայթյունի, գերսառեցման, գիտակցության կամ շնչառության կորստի վտանգի, ինչպես նաև խցիկում օգնություն ցույց տալու անհնարինության դեպքում։

Հաճախ հանդիպող շփոթությունները

• Քթային արյունահոսության ժամանակ գլուխը հետ տանել կամ քիթը բամբակով փակել։ Արյունը կոկորդ չուղղելու համար գլուխը թեքեք առաջ և սեղմեք քթի փափուկ մասը։
• Անգիտակից, բայց շնչող մարդուն թողնել մեջքի վրա կամ փորձել դուրս քաշել լեզուն։ Կայուն կողքի դիրքն է պաշտպանում շնչուղին, երբ շարժման հակացուցում չկա։
• Ցնցումների ժամանակ ուժով պահել մարդուն կամ առարկա դնել ատամների միջև։ Այդ գործողությունները վնասում են, իսկ նոպան չեն դադարեցնում։
• Խրված առարկան հանել կամ որովայնից արտընկած հյուսվածքը ներս հրել։ Նման վնասվածքը պետք է պաշտպանել ու կայունացնել՝ առանց ներսում եղածը շարժելու։
• Այրվածքի բշտիկները բացել, յուղ քսել կամ ամուր վիրակապել։ Դրանք պահում են ջերմությունը կամ լրացուցիչ վնասում պաշտպանիչ շերտը։
• Վտանգավոր վերքը նախ երկար լվանալ կամ մշակել սպիրտային նյութով։ Նախ դադարեցրեք արյան կորուստը և ծածկեք վերքը։

Փորձեք ինքնուրույն